Florür tuzda. Diş macununda. Çayda. Maden suyunda.
Her kaynak tek başına: izinli, denetlenmiş, zararsız.
Peki hepsini toplamak? Kimse yapmıyor. Zaten kimsenin görevi de değil.
O zaman şimdi biz yapıyoruz.
Sen de say
Tuzda
Florürlü sofra tuzu kilo başına 310 miligrama kadar florür içerebilir, çoğunlukla 250 miligramdır. Neredeyse her süpermarkette durur, çoğu zaman iyotla ikili paket hâlinde, ve sana koruyucu önlem diye satılır. Burada gerçekten bir şey ekleniyor.
Diş macununda
Her normal tüpte 1.000 ila 1.500 ppm. Yetişkinler tükürür. Küçük çocuklar tükürmez. Alman Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (Bundesinstitut für Risikobewertung, BfR) bunu kendisi yazıyor: Bir çocuk yuttuğu diş macunundan aşağı yukarı bir tablet kadar florür alır.
Siyah çayda
Doğal olarak. Suçlama yok, kasıt yok. Sadece kimsenin yapmadığı bir hesapta bir satır daha.
Maden suyunda
Burada internette yanlış dolaşan bir şeyi düzeltmem lazım: Maden suyuna florür eklenmez. Doğal olarak içinde vardır, eklemeye de kimsenin izni yok. Asıl can yakan cümle başka: Litre başına 1,5 miligrama kadar olan miktarın etikete yazılması bile gerekmiyor. Bir şişede yazıyorsa, gönüllü olarak yazmışlardır. Diğerlerinde düpedüz bilmiyorsun.
Gizlice katılmamış. Sadece yasal olarak susulmuş.
Kurumların kendisi ne diyor
- Bir üst sınır var. Avrupa kurumu bunu bir ila üç yaş arası çocuklar için günde 1,5 miligram olarak belirliyor. Dört ila sekiz yaş arası için 2,5.
- Bir hasar var. Almanya’da okul çağındaki çocukların %10 ila %22’sinde hafif diş florozu görülüyor: dişler oluşurken fazla florür geldiğinde ortaya çıkan beyaz lekeler. Tahmin değil. Bir tespit.
- Ve bir uyarı var. BfR, bebeklerde ve küçük çocuklarda florür vermenin yalnızca tek bir yolunun seçilmesini açıkça tavsiye ediyor. Dişler florürlü macunla fırçalanıyorsa tabletler bırakılmalı.
Bunu bir daha oku.
Kurum, kaynakların toplandığını biliyor. Hatta söylüyor da. Sonra aynı aile alışverişe gidiyor: Florürlü tuz, çünkü kulağa sağlıklı geliyor. Florür miktarını yazmak zorunda olmayan su. Çocuğun yarısını yuttuğu diş macunu.
Ve kimse hiçbir şeyi yanlış yapmadı.
Her parça denetlenmiş. Toplamı kimse denetlemiyor.
Peki ya musluk suyu?
Şimdi internette dolaşan bir hikâyenin altını oymam gerekiyor. Benim tezime yarayacak olsa bile.
Almanya’da içme suyuna florür katılmıyor.
Almanya’daki musluk sularının %90’ından fazlası litrede 0,3 miligramın altında. Büyük su hikâyesi Amerikan. Onu burada anlatan, çevirmiş, kontrol etmemiş.
2024’te gerçekten olan şu: Amerikan Ulusal Toksikoloji Programı (National Toxicology Program), çalışmaları değerlendirdikten sonra orta düzeyde güvenle, litrede 1,5 miligramın üzerindeki maruziyetin çocuklarda daha düşük IQ ile bağlantılı olduğu sonucuna vardı. Düşük değerler için verilerin yetmediğini açıkça belirtti. Alman musluk suyu bunun çok altında.
İşte tam da bu yüzden sana söylüyorum: Tezimi destekleyecek olmasına rağmen burada sana karşı çıkıyorsam, bu sitenin geri kalanının ne kadar değerli olduğunu anlarsın.
Sorun musluk değil. Sorun toplama.
Kendin kontrol et
- Tuz: Pakette “florürlü” mü yazıyor? O zaman bir kaynağın daha eklendiğini bilirsin.
- Maden suyu: Üzerinde florür miktarı yazmıyorsa, bu sıfır demek değil. Sadece şu demek: litrede 1,5 miligramın altında, ve tam olarak kimse bilmiyor.
- Musluk suyu: Su idaren ya da yerel sağlık dairesi (Gesundheitsamt) sana yaşadığın yerin değerini söyler. Bir e-posta yeter.
- Çocuklar: Bir kaynak daha eklenmeden önce tüm kaynakları topla. Bunu sana kurumun kendisi bile tavsiye ediyor.
Bana inanma. Git oku.
Florür ve nörolojik gelişim üzerine 2024 NTP monografisi · BfR, “Fluorid – ein wichtiger Baustoff für die Zähne” (Florür: dişler için önemli bir yapı taşı) ve “Für gesunde Zähne” (Sağlıklı dişler için) · EFSA, florür için tolere edilebilir üst alım düzeyleri · Alman Beslenme Derneği (Deutsche Gesellschaft für Ernährung, DGE) florür referans değerleri · Bavyera Sağlık ve Gıda Güvenliği Dairesi (LGL Bayern), maden suyunda etiketleme zorunluluğu üzerine